Θανάσης Τριαρίδης

 

Για την ελπίδα της Δυτικής Όχθης

 

 

 

1. Κατά τη 18μηνη συνεργασία μου με την εβδομαδιαία στήλη της εφημερίδας Μακεδονία της Κυριακής δημοσίευσα επιφυλλίδες που αναφέρονται σε αυτό που αποκαλούμε παλαιστινιακό ζήτημα, καθώς και στη σχέση της κριτκής προς τις κυβερνητικές επιλογές του Ισραήλ με τον αντισημιτισμό (όλα, πέραν του παρόντος βιβλίου, περιέχονται στην ιστοσελίδα μου www.triaridis.gr, στην επιλογή Επιφυλλίδες και είναι κατά σειρά τα ακόλουθα: Τα Άουσβιτς της Δυτικής Όχθης http://www.triaridis.gr/keimena/keimD010.htm, Η ακυρωμένη αγάπη http://www.triaridis.gr/keimena/keimD014.htm, Ποιος προφέρει το παράγγελμα Wstavac; http://www.triaridis.gr/keimena/keimD021.htm και Για την ιερή μνήμη των Εβραίων που φύγανε http://www.triaridis.gr/keimena/keimD025.htm, ενώ έχουν αναδημοσιευτεί και στην ιστοσελίδα www.cohen.gr στα ελληνικά και σε αγγλική μετάφραση, καθώς και σε αρκετά forum διαλόγου του Ίντερνετ). Το πρώτο από τα κείμενα αυτά προκάλεσε και τις περισσότερες αντιδράσεις: ο τίτλος του (Τα Άουσβιτς της Δυτικής Όχθης) καθώς και η βασική θέση του (ότι το Ισραήλ ακολουθεί μια πολιτική προγραμματισμένης εθνοκάθαρσης των Παλαιστινίων) ξεσήκωσαν πλήθος αντιδράσεων από τη μεριά Εβραίων που είτε ζουν στην Ελλάδα είτε στο Ισραήλ είτε σε άλλες χώρες του κόσμου. Όσες από τις αντιδράσεις δημοσιοποιήθηκαν, χωρίζονται σε τρεις γενικά κατηγορίες: Κάποιοι θεώρησαν πως η εκτίμησή μου ήταν εσφαλμένη και επιχειρηματόλογησαν εναντίον της, μένοντας μακριά από μια προσωπική επίθεση (Ζαν Κοέν Ου συ μισείς ετέρω μη ποιήσεις, Άρθρα για τον Εβραϊσμό στην ιστοσελίδα www.cohen.gr / Μορίς Χατζής: Απάντηση στον κ. Θανάση Τριαρίδη, Εφημερίδα Η Κρησάρα, τεύχος 11, Νοέμβριος 2004 ), κάποιοι άλλοι έγραψαν πως έχω μεν καλές προθέσεις, ωστόσο η τοποθέτησή μου υπηρετεί ακούσια τον αντισημιτισμό (Δαβίδ Μωυσής: Ακούσιος αντισημιτισμός, Το Βήμα των Επισκεπτών της ιστοσελίδας www.cohen.gr), και κάποιοι εκτίμησαν πως περίπου ήμουν ένας συνειδητός εκφραστής του αντισημιτισμού, που στόχο έχει να δαιμονοποιήσει το Ισραήλ, να ευτελίσει το Ολοκαύτωμα και να προσβάλλει την μνήμη των θυμάτων του (Σαμ Χασσίδ Η εφημερίδα Μακεδονία και οι Έλληνες Εβραίοι, Το Βήμα των Επισκεπτών της ιστοσελίδας www.cohen.gr). Πολύ σύντομα κυκλοφόρησε και η παραποιημένη εκδοχή του ονόματός μου: Trivialidis (από τον όρο Trivialization που σημαίνει τον ευτελισμό του Ολοκαυτώματος).

 

2. Δεν κρύβω πως σκέφτηκα πολύ αυτές τις τελευταίες κατηγορίες που με πείραξαν ιδιαίτερα: με κείμενα και δράσεις μιας ολόκληρης δεκαετίας (μόνος και με πολυποίκιλο κόστος, δίχως την προστασία καμιάς συλλογικότητας) αντιμαχόμουν τον αντισημιτισμό, υπερασπιζόμουν τη μνήμη των θυμάτων του Ολοκαυτώματος (σε βαθμό που οι ίδιοι οι Εβραίοι μου προσάπτουν υπερβολικό τόνο) και υποδείκνυα την εβραϊκή παρουσία στην Ευρώπη ως θεμελιακή για τον δυτικό πολιτισμό. Κι όλα αυτά όχι από το Παρίσι ή από την Νέα Υόρκη, αλλά από τη Θεσσαλονική όπου την τελευταία δεκαετία θάλλει ο εθνοφασισμός και ο αντισημιτισμός. Εδώ και χρόνια λαμβάνω mail με ύβρεις και απειλές για τις φιλοσημιτικές μου θέσεις στα διάφορα φόρουμ του Ίντερνετ, όπου κυκλοφορούν κείμενά μου, όποιος ανώνυμος θέλει να με βρίσει, ξεκινάει ως εξής: ο γνωστός φιλοσιωνιστής συγγραφέας της δεκάρας. Τίποτε από όλα αυτά δεν έδειχνε να απασχολεί κάποιους από τους επικριτές μου οι οποίοι θέλησαν να με παραλληλίσουν με τον γνωστό εθνοφασίστα αντισημίτη Νίκο Φαρδή, αρχισυντάκτη της προπολεμικής Μακεδονίας και, εν πολλοίς, ηθικό αυτουργό της πυρκαγιάς στο Κάμπελ. Όποιος, λοιπόν, έκανε κριτική (δίκαιη ή άδικη) στο Ισραήλ έπρεπε να μηδενιστεί ηθικά, ώστε η άποψή του να ακυρωθεί εν τη γενέσει της.

 

3. Θεωρώ πως η πρακτική της ηθικής αποδόμησης του άλλου (εντός ενός διαλόγου) είναι μια μορφή φασισμού - και την έχω συναντήσει κάμποσες φορές στη ζωή μου: όποτε κάνω κριτική στις θρησκείες ή στην Εκκλησία γίνομαι Αντίχριστος, όποτε μιλάω για τα εγκλήματα των Ελλήνων γίνομαι Ανθέλληνας, όποτε κάνω κάνω λόγο για τα εγκλήματα του κομμουνισμού μεταβάλλομαι σε φασίστα. Έτσι έγινε και με την κατηγορία του αντισημιτισμού (και δεν είναι τυχαίο πως εδώ και χρόνια είμαι ένας από τους πιο συνειδητούς υποστηρικτές της άποψης ότι ο αντισημιτισμός είναι υπαρκτός και ακμαίος στην ελληνική κοινωνία). Η ανάδυση του σχήματος Προπολεμική Μακεδονία-Φαρδής, Μεταπολεμική Μακεδονία-Τριαρίδης, άρα ιδού η συνέχεια του αντισημιτισμού ήταν χαρακτηριστική αυτής της φασιστικής πρακτικής αποδόμησης όποιου μας κάνει κριτική: προκειμένου να τονιστεί η συκοφαντία της διαρκώς αντισημιτικής Μακεδονίας, ο επικριτής μου αποσιώπησε πλήρως το γεγονός ότι την στήλη από την οποία έγραφα εγώ, κρατούσε επί σειρά ετών ως βασικός συνεργάτης της Μακεδονίας ο ελληνοεβραίος συγγραφέας, μελετητής και γραμματέας της Ισραηλιτικής Κοινότητας Θεσσαλονίκης Αλμπέρτο Ναρ (1947-2005), ο οποίος σταμάτησε από τη στήλη το 2003 όταν η υγεία του χειροτέρευσε. Μα γιατί να αποσιωπηθεί η τόσο χαρακτηριστική, μόνιμη και διαρκής παρουσία του Ναρ στις σελίδες της Μακεδονίας του Ναρ ο οποίος αφιέρωσε την ζωή του όσο λίγοι στον εβραϊσμό της Θεσσαλονίκης και προσέφερε τα μέγιστα στο να συνειδητοποιήσουμε όλοι μας το πόσο σημαντική ήταν η παρουσία των Εβραίων για την πόλη μας; Γιατί, παρόλο που όλοι οι επαΐοντες ήξεραν καλά ποιος ήταν και πού έγραφε ο Ναρ, έπρεπε να αντιπαραταχτεί στην κριτική μου ένα σχήμα ηθικής αποδόμησης και το σχήμα αυτό χρειαζόταν τον Φαρδή του 1930 και όχι τον Ναρ των δύο τελευταίων δεκαετιών αν αυτό δεν είναι συκοφαντία, τότε οι λέξεις έχουν χάσει το νόημά τους.

 

4. Κάμποσοι με ρώτησαν: αφού ήξερες και προανήγγειλες μια τέτοια κριτική σε βάρος σου, γιατί ήσουν τόσο ακραίος στη διατύπωσή σου; Προφανώς γιατί θέλησα να προτάξω την αναγκαιότητά του να πάρω θέση από την λογική της αυτοπροστασίας. Δεν μπορώ να πω πως δεν υπήρξαν και άνθρωποι που θέλησαν να με υπερασπιστούν δημόσια, Εβραίοι και μη, παρόλο που διαφωνούσαν με την άποψή μου (κι εδώ οφείλω να ευχαριστήσω τον Ζαν Κοέν για την δημόσια έκφραση εκτίμησης προς το πρόσωπό μου, που δεν εριζόταν σε καμία προηγούμενη σχέση μας). Κι ούτε μπορώ να λησμονήσω πως μετά την δημοσίευση της σειράς άρθρων μου Για την ιερή μνήμη των Εβραίων που φύγανε (όπου κατέγραφα σειρά προτάσεων που δεν είχαν ξαναδιατυπωθεί δημόσια, ούτε καν από τους ίδιους Εβραίους) η Ισραηλιτική Κοινότητα Θεσσαλονίκης μου έστειλε πρόσκληση στις εκδηλώσεις της 27ης-1-2005 για τα εξήντα χρόνια από την απελευθέρωση του Άουσβιτς: για μένα (ειδικά μετά από τις σκληρότατες επικρίσεις μου προς το Ισραήλ) μια τέτοια πρόσκληση ήταν πραγματική τιμή. Και είναι συγκινητικό πως μετά την απο μέρους μου διακοπή της συνεργασίας μου με την Μακεδονία και ο Ζαν Κοέν και ο Μορίς Χατζής στήριξαν δημόσια το επίμαχο (και κομμένο) κείμενό μου Μικρή σημείωση για μια κομμένη γλώσσα

 

5. Φυσικά προσπάθησα να απαντήσω προς όλες τις κατευθύνσεις. Με το κείμενό μου Ποιος προφέρει το παράγγελμα Wstavac; προσπάθησα να καταγράψω την άποψή μου για το Ολοκαύτωμα ως γεγονός και ως μνήμη καθώς και για τις χρήσεις ετούτης της μνήμης. Η κεντρική θέση του Πρίμο Λέβι (το Άουσβιτς δεν τέλειωσε, το Άουσβιτς διαρκώς επαπειλείται) την οποία είχα αναπτύξει σε παλαιότερα κείμενά μου, ήταν η βάση των σκέψεών μου. Σύμφωνα με αυτές, εάν λογαριάσουμε το Ολοκαύτωμα ως ένα έργο ενός ή είκοσι τρελών ή ένα γεγονός που υπόκειται σε μια θεολογική ή άλλη τελεολογία, το ακυρώνουμε ως μνήμη καθώς το εκλαμβάνουμε ως μία ιστορική εξαίρεση ή μια θεολογική δοκιμασία. Κατά τη γνώμη μου το Ολοκαύτωμα είναι ένα όριο κτηνωδίας, γεννημένο, θρεμμένο και εκτελεσμένο εντός του δυτικού πολιτισμού, μία σύζευξη του παράλογου μίσους στον ορθό λόγο της μεθόδου, σύζευξη αδιανόητη στη φαντασία μα δυστυχώς πραγματωμένη στην πράξη. Ως εκ τούτου, πρέπει να αναλογιστούμε ποιος έστειλε στον θάνατο τα έξι εκατομμύρια των Εβραίων, τις πεντακόσιες χιλιάδες των τσιγγάνων, καθώς και τις δεκάδες χιλιάδες των ομοφυλοφίλων, σλάβων και ψυχικώς ασθενών: όλους αυτούς τους εξόντωσαν άνθρωποι σαν κι εμάς ή όλοι εμείς άνθρωποι που επιτρέψαμε στους εαυτούς μας να δούμε τους άλλους ως εχθρούς, να απαξιώσουμε το δικαίωμα τους στη ζωή για χάρη του ό,τι μας έμαθαν ως εθνικό ή κοινωνικό συμφέρον. Σύμφωνα με αυτήν την οπτική το Ολοκαύτωμα δεν είναι έγκλημα εναντίον ενός μονάχα λαού αλλά ένα μέγιστο έγκλημα εναντίον όλων των ανθρώπων και ως τέτοιο οφείλουμε να το θυμόμαστε. Και το ερώτημα παραμένει εύλογο: εάν θεωρήσουμε πως το Ολοκαύτωμα είναι γεγονός ανεπανάληπτο, κάτι μοναδικό που στέκει έξω από την Ιστορία (και άρα όποιος το επικαλείται για σύγχρονά του γεγονότα, το ευτελίζει), τότε γιατί και σε ποιον υποσχόμαστε Ποτέ Ξανά, σε κάθε επέτειο μνήμης του Άουσβιτς;

 

6. Στο επίμετρο του βιβλίου Εβραϊκή ιστορία και μνήμη, (επιμέλεια Οντέτ Βαρών-Βασάρ, Εκδόσεις Πόλις, 1998) περιλαμβάνεται (σσ. 149-198) ένα δοκίμιο του Τσβετάν Τοντόροφ για τις καταχρήσεις της μνήμης. Ο Τοντορόφ, μιλώντας για το Ολοκαύτωμα, κάνει λόγο για δύο χρήσεις που επιφυλάσσουμε στην μνήμη: την κυριολεκτική και την παραδειγματική. Σύμφωνα με τον εκπατρισμένο βουλγαρογάλλο στοχαστή του ακραίου, η κυριολεκτική μνήμη επιμένει στη μοναδικότητα του γεγονότος και αρνείται κάθε συγκρισιμότητά του αυτό το είδος μνήμης στέκει έξω από την ιστορία και μπορεί να γεννήσει νέους φανατισμούς. Αντίθετα η παραδειγματική μνήμη λειτουργεί απελευθερωτικά, καθώς μεταγράφει το ιστορικό γεγονός στον σύγχρονο μας κόσμο, δηλαδή αποδέχεται την ιστορικότητά του. Άρα, σύμφωνα με αυτήν την ανάγνωση, η υπόσχεση Ποτέ Ξανά είναι μια υπόσχεση αντίστασης σε όλα τα επικείμενα Άουσβιτς, πριν αυτά πραγματωθούν. Αλλιώς: η επόμενη γενοκτονία μπορεί να αφορά τους Εβραίους ή τους Άραβες ή τους φτωχούς ή τους μετανάστες ή τους ασθενείς με AIDS. Τι μας μένει, λοιπόν, για όσους πιστέυουμε στο Ποτέ Ξανά; Νομίζω πως η απάντηση είναι (για μένα τουλάχιστον) ένας μονόδρομος: όποτε νιώθουμε ότι ομάδες ανθρώπων τίθενται υπό εξόντωση με κριτήριο την εθνικότητα, την καταγωγή, τη θρησκεία, το χρώμα, τα πιστεύω τους, τις ερωτικές επιλογές, τις σωματικές τους ιδιαιτερότητες, τα προβλήματα της υγείας τους, οφείλουμε (με όλη τη δύναμη της ενδεχομένως ασήμαντης φωνής μας) να εναντιωνόμαστε καθαρά, δίχως διακρίσεις και περιορισμούς, δίχως τον φόβο να μην βρεθούμε στο στόχαστο ή την έγνοια να μην εκτεθούμε από μια εκτίμηση που θα βγει λανθασμένη. Το παλιό σύνθημα έχει όλο και μεγαλύτερη ισχύ: η σιωπή είναι συνενοχή.

 

7. Ναι, η σιωπή είναι συνενοχή ακόμη και η σιωπή ενός ασήμαντου κειμενογράφου της Θεσσαλονίκης. Μπορεί κάποιος να μην το πιστεύει αυτό μα για όποιον το πιστεύει, οι επιλογές του μοιάζουν αυτονόητες. Ως εκ τούτου: όποτε βλέπω σε μια χώρα στρατό κατοχής που πυροβολεί αμάχους και τείχος που αποκλείει ολόκληρες ομάδες πληθυσμού από το νερό, το σχολείο και τη δουλειά τους, οφείλω να εναντιώνομαι καθαρά, να μιλάω για επικείμενα Άουσβιτς που στήνονται, είτε αυτό αφορά είτε την Τσετσενία, είτε την Τουρκία, είτε το Σουδάν, είτε την Κίνα, είτε την Παλαιστίνη, είτε την Γαλλία, είτε την Ελλάδα και πάντοτε με κίνδυνο να κάνω λάθος στην εκτίμησή μου και να διαψευστώ. Ειδάλλως, η κρίσιμη υπόσχεση Ποτέ Ξανά μεταβάλεται σε μια επετειακή κοινοτυπία, σε εθιμοτυπία τουλάχιστον για την δική μου οπτική.

 

8. Εδώ μια παρένθεση: προσφέρουν πραγματικά κακή υπηρεσία στο Ισραήλ, όσοι επιλέγουν να το υπερασπιστούν, επιχειρώντας να εκμηδενίσουν ηθικά όσους κάνουν (δίκαιη ή άδικη) κριτική εναντίον του. Η εναντίωση στις πρακτικές του Ισραηλινού στρατού έναντι του Παλαιστινίων, ο (επαναλαμβάνω: δίκαιος ή άδικος) χαρακτηρισμός τους ως πρακτικές προγραμματισμένης εξόντωσης και γενοκτονίας, από μόνος του δεν συνιστά σε καμία περίπτωση και κατά κανέναν ορισμό, αντισημιτική θέση και αυτό, φαντάζομαι, το ξέρουν καλά τόσο το Κέντρο Σίμον Βίζενταλ όσο και το ΥπουργείοΕξωτερικών του Ισραήλ. Το ότι τέτοιες θέσεις πιπιλίζουν οι πραγματικά ευάριθμοι αντισημίτες ανά την Ευρώπη, δεν σημαίνει μπορεί κανείς να γενικεύει, για να αρνηθεί τον διάλογο επι της ουσίας (ένα παράδειγμα: οι διάφοροι νεοναζί μιλούνε και για τον βομβαρδισμό της Δρέσδης του Φεβρουαρίου του 1945 αυτό τι σημαίνει πως, επειδή οι νεοναζί τον καπηλεύονται, το έγκλημα της Δρέσδης δεν έγινε;) Ούτε βέβαια αποτελεί άρνηση ή ευτελισμό του Ολοκαυτώματος το να εκφράζεις την άποψη ότι μπορεί να συμβεί ή να συμβαίνει μια καινούρια γενοκτονία με άλλους θύτες και άλλα θύματα για μένα, ο πιο επώδυνος ευτελισμός του Ολοκαυτώματος είναι να το θεωρήσεις ιδιοκτησία σου και επιχείρημα εναντίων των εχθρών σου. Απόδειξη όλων αυτών: στις αρχές του 2005, έγινε μια τριήμερη επίσκεψη στην Ελλάδα του πραγματικά σπουδαίου ισραηλινού συγγραφέα Αμός Οζ, ο οποίος μίλησε ανοιχτά εναντίον της λογικής της αλάθητης αυτοκατάφασης Ισραηλινών και Παλαιστινίων. Δεν λέω πως είναι υποχρεωτικό να συμφωνεί κανείς με όλες τις θέσεις του Οζ, ωστόσο μετά την επίσκεψή του μέτρησα τουλάχιστον τριάντα ενυπόγραφα άρθρα στον ελληνικό τύπο που έγραφαν πως πρέπει να δούμε το Παλαιστινιακό με μια άλλη σκοπιά. Πώς συνέβη αυτό; Ο Οζ, με τις αυτοκριτικές θέσεις του και την πολύχρονη δράση του στο κίνημα Ειρήνη τώρα, πέτυχε να καταδείξει πειστικά σε ένα κομμάτι της ελληνικής κοινής γνώμης ότι η πλειοψηφία των πολιτών του Ισραήλ επιθυμεί ειρηνική συμβίωση με τους Παλαιστινίους, σε δύο ξεχωριστά κράτη, και όχι την εθνοκάθαρση τους από την Παλαιστίνη. Αυτό δεν το πέτυχαν τα τελευταία τριάντα χρόνια μήτε το Υπουργείο Εξωτερικών του Ισραήλ, μήτε το Κέντρο Σίμον Βίζενταλ.

 

9. Χρειάστηκε να γράψω ένα ακόμη κείμενο, αυτή τη φορά όχι για να απαντήσω στις επικρίσεις, αλλά για να απαντήσω σε όσους, με κάμποση (θεολογικοποιημένη όσο και αντισημιτική) υποκρισία, συμφωνούσαν μαζί μου. Στα τρία συνεχόμενα άρθρα μου με τίτλο Για την ιερή μνήμη των Εβραίων που φύγανε προσπάθησα να αναδείξω τη μνήμη των (περίπου 54.000) αφανισμένων Εβραίων της Θεσσαλονίκης ως ζητούμενο της δικής μας ζωής, σήμερα, εξήντα χρόνια μετά. Το κείμενο μου, αφού ξεκαθάριζε πως δεν υπάρχει περισσότερο διωκόμενος λαός στην ιστορία από τους Εβραίους (ίσως επειδη μπορούσαν να επιβιώνουν ως μειονότητα, και να αποτέλουν εύκολο υποδοχέα του μίσους των πλειοψηφιών), κατέληγε σε προτάσεις (οι οποίες με έβαλαν για μια ακόμη φορά στο στόχαστρο των νεοφασιστών της τοπικής κοινωνίας). Τις αντιγράφω: Πρώτον: να υπάρξει ένα κεφάλαιο για την ιστορική πορεία των Εβραίων στην Ευρώπη και για το Ολοκαύτωμα, αλλά και για τη συμβολή τους στον Ευρωπαϊκό πολιτισμό στο (κατά τα άλλα, πολύ καλό) βιβλίο Οι ρίζες του ευρωπαϊκού πολιτισμού της Πρώτης Λυκείου (από το οποίο, ωστόσο, απουσιάζει το αντίστοιχο κεφάλαιο για τους τσιγγάνους). Δεύτερον: να υπάρξει ένα αναλυτικό κεφάλαιο για την ιστορία του εβραϊσμού της Θεσσαλονίκης και την εξόντωσή του στα Θέματα Ιστορίας της Δευτέρας Λυκείου. Τρίτον: να περιληφθούν στα Κείμενα Λογοτεχνίας της Έκτης Δημοτικού, Τρίτης Γυμνασίου και Τρίτης Λυκείου λογοτεχνικά κείμενα Ελλήνων Εβραίων ή Ελλήνων για τους Εβραίους της Ελλάδας, για τη ζωή τους και την εξόντωσή τους (ας πούμε: Γιοσέφ Ελιγιά, Γιώργος Ιωάννου, Νίκος Κοκάντζης, Βασίλης Μπούτος, Αλμπέρτος Ναρ, Νίνα Κοκαλίδου-Ναχμία, Δημήτρης Χατζής, Νίκος Μπακόλας, Ζωή Καρέλλη) αλλά και μαρτυρίες από επιζώντες του Άουσβιτς (ας πούμε: αποσπάσματα από τη συλλογή των Ναρ-Κούνιο) αλλά και παράλληλα αποσπάσματα από βιβλία των (κι η αναφορά είναι ενδεικτική) Πρίμο Λέβι, Ελί Βίζελ, ΄Ιμρε Κέρτες. Τέταρτον: να αποκατασταθεί η ονομασία του Νοσοκομείου Ιπποκράτειο σε Εβραϊκό Νοσοκομείο Χιρς-Ιπποκράτειο και να υπάρξει στην είσοδό του μια θυμητική στήλη για τον γιατρό Μισδραχή. Πέμπτον: να γίνει ένα Μουσείο Μνήμης του Ολοκαυτώματος μέσα στον χώρο της Νομικής Σχολής του Α.Π.Θ. (και η πρόταση της συγκεκριμένης σχολής δεν είναι τυχαία) ως ελάχιστη αναγνώριση της βάναυσης βεβήλωσης ενός κοιμητηρίου (δηλαδή: ενός χώρου ιερής μνήμης προγόνων, γιατί αυτό είναι το κάθε κοιμητήριο) - και εκεί να συγκεντρωθεί κάθε είδους οπτικό-ακουστικό υλικό για την εξόντωση του εβραϊσμού της Θεσσαλονίκης αλλά και τις λογής αντισημιτικές προκαταλήψεις και συκοφαντίες (για παράδειγμα: τις διάφορες εκδοχές για την συκοφαντία του αίματος, τα αντισημιτικά ανέκδοτα, τις οργανώσεις τύπου τρία Έψιλον, το πώς δομήθηκε η συκοφαντία για την πυρκαγιά στο Κάμπελ). Στον ίδιο χώρο μπορεί να δημιουργηθεί κι ένα παράλληλο αρχείο μαρτυριών που αφορούν γενικότερα τη σεφαραδίτικη παράδοση και τον Εβραϊσμό στην Ελλάδα - και το οποίο θα υποστηρίζεται από την αντίστοιχη ιστοσελίδα στο Διαδίκτυο που θα περιλαμβάνει και θα κάνει προσβάσιμα στον καθένα τα εκθέματα, τα αρχεία, τις συγκεντρωμένες μαρτυρίες. Όλα αυτά μπορούν να αποτελέσουν τη βάση για την έκτη πρόταση: την δημιουργία ενός Τμήματος Εβραϊκών Σπουδών στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (και η αρχή μπορεί να γίνει άμεσα με ένα πολιτικό διατμηματικό πρόγραμμα): κάτι τέτοιο θα ήταν τιμή για όλους μας.

 

10. Ωστόσο, ας περάσουμε στην τόσο σύνθετη κατάσταση της Μέσης Ανατολής: εκεί όπου από το 1967 το κράτος του Ισραήλ (μετά τον Πόλεμος τον Έξι Ημερών) κατέχει στρατιωτικά παρά την 242 Απόφαση του Ο.Η.Ε. ολόκληρη την Δυτική Όχθη και (μέχρι πρότινος) την Λωρίδα της Γάζας. Η σκέψη μας πηγαίνει στους ίδιους τους πολίτες του Ισραήλ: πώς γίνεται άνθρωποι, των οποίων οι πρόγονοι (ή ακόμη και οι ίδιοι) έχουν υποστεί τις πιο διαρκείς και πιο απάνθρωπες διώξεις της ιστορίας, να αποδέχονται έναν τόσο προφανή ανορθολογισμό, να γίνονται θεατές (ή και θύτες) μιας τέτοιου μεγέθους αδικία σε βάρος ενός άλλου λαού; Είναι κομβικό, για την όποια εκτίμηση κάνουμε, να αναζητήσουμε μια μη μεταφυσική ερμηνεία για τούτη τη στάση από την πλευρά του κράτους του Ισραήλ (η μεταφυσική ερμηνεία της πολιτικής είναι μια από τι ςπροϋποθέσεις του φασισμού) και θα ήταν γελοίο και άκρως απαράδεκτο (για την ακρίβεια: θα ήταν ο ορισμός του αντισημιτισμού και του ρατσισμού) να διανοηθούμε πως οι πολίτες του Ισραήλ (ή οποιοιδήποτε άλλοι άνθρωποι) είναι γονιδιακά πιο βίαιοι ή πιο κακοί από τους υπολοίπους. Αν θέλουμε να κατανοήσουμε (προσοχή στη λέξη: να κατανοήσουμε κι όχι απαραίτητα να δικαιολογήσουμε) ορθολογικά ακατανόητες συμπεριφορές, πρέπει μοιραία να στραφούμε στην ιστορία, χωρίς να φοβόμαστε τους μπαμπούλες. Αυτό θα επιχειρήσω στις επόμενες παραγράφους

 

11. Το κράτος του Ισραήλ υπήρξε μεταφυσικός και ουτοπικός πόθος του ξεριζωμένου από τη γη του και περιπλανώμενου Εβραϊκού λαού για δυο χιλιάδες χρόνια. Ήταν αιώνες όπου ο απανταχού της γης εβραϊσμός αντιμετώπιζε όλο και περισσότερες διώξεις, περιφρόνηση, πογκρόμ, βία, θάνατο και εκτεταμένο αντισημιτισμό. Μοιραία η επιστροφή στην Γη της Επαγγελίας είχε γίνει ένα θεμελιακό (έως υπαρξιακό) αίτημα που γαλούχησε και έθρεψε γενιές και γενιές και σε επίπεδο αναμενόμενης λύτρωσης τις βοηθούσε (ουσιαστικά ως παραμυθία) να υπομένουν τα δεινά τους. Δεν είναι τυχαίο πως ακόμη και οι Εβραίοι της Ρωσίας γιόρταζαν κάθε χρόνο την έναρξη του (ανύπαρκτου στο ρωσικό κλίμα) τρύγου, ενώ η πιο συνηθισμένη ονομασία σε Εβραϊκά καταστήματα και φίρμες προϊόντων ανα την Ευρώπη ήταν Παλαιστίνη. Το καθ όλα νόμιμο όραμα ενός λαού να αποκτήσει πατρίδα και να μην ζει υπο διαρκή διωγμό, άρχισε να εκφράζεται καθαρά στο γέρμα του 19ου αιώνα με το κίνημα του σιωνισμού και κυριότερο εκφραστή του Τεοντόρ Χερτζλ το Πρώτο Σιωνιστικό Συνέδριο του 1897 στην Βασιλεία της Ελβετίας διακήρυξε τον στόχο ενός Εβραϊκού Κράτους στην Παλαιστίνη και τη δημιουργία της Εβραϊκής Αποικιακής Τράπεζας, που θα είχε στόχο την αγορά γης στην Παλαιστίνη προς αυτό τον σκοπό. Είτε το εξετάσει κανείς με δεδομένο την (κυρίαρχη τότε) αρχή των εθνοτήτων, είτε το εξετάσει κανείς από την ηθική του πλευρά, το σιωνιστικό αίτημα του 1897 για εβραϊκό κράτος ήταν ένα πέρα για πέρα δίκαιο αίτημα. Ας μην χανόμαστε στα αυτονόητα: οι Εβραίοι ήταν για χίλια χρόνια οι αποδιοπομπαίοι τράγοι της Ευρώπης, οι έγκλειστοι των γκέτο, η αναλώσιμη σάρκα για τις φωτιές του πιστών Χριστιανών. Έχω γράψει κάμποσες φορές πως θεωρώ τα έθνη φονικές κατασκευές που αιματοκυλίζουν τους ανθρώπους μα τα μέλη κάθε κοινότητας δικαιούνται μια ασφαλή πατρίδα, ένα κράτος που μπορούν να ζήσουν ελεύθεροι κι όχι σε γκέτο, δίχως τις ασύστολες συκοφαντίες της κυρίαρχης πλειοψηφίας (από τον Έμπορο της Βενετίας του Σέξπηρ μέχρι τα δήθεν Πρωτόκολλα των Σοφών της Σιών), δίχως τις φλόγες που ανάβανε κάθε τόσο στις πλατείες πόλεων και χωριών για να κάψουν τους αιρετικούς.

 

12. Δυστυχώς η ηθική ποτέ δεν είναι η κινητήρια δύναμη της ιστορίας. Αμέσως μετά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, η Βρετανία θέλησε να το εργαλειοποίσει το δίκαιο αίτημα των Εβραίων για μια πατρίδα και να το χρησιμοποιήσει προκειμένου να δημιουργήσει καινούρια δεδομένα στην Μέση Ανατολή, όπου η κυριαρχία της αμφισβητούνταν. Πιο συγκεκριμένα: η βρετανική πολιτική είδε στους Εβραίους μια αντίρροπη ομάδα στα συνεχώς πολλαπλασιαζόμενα αυτονομιστικά κινήματα των Αράβων. Ως εκ τούτου με διάφορες τακτικιστικές ενέργεις, από τη μια πλευρά ενθάρρυνε την μετανάστευση Εβραίων στην Πλαιαστίνη μα ουσιαστικά υπονόμευσε την συγκατοίκηση Εβραίων και Αράβων συγκατοίκιση που περιλαμβανόταν ως όρος στην Διακήρυξη που έγινε το 1917 που έγινε από τον ειρηνιστή Λόρδο Μπάλφουρ και στην οποία περιεχόταν η πρόταση της δημιουργίας μιας Εθνικής Εβραικής Εστίας. Έτσι οι Βρετανοί, ενώ ως δύναμη κατοχής είχαν αυτή τη δυνατότητα, αντί να ορίσουν εξ αρχής ένα συγκεκριμένο κράτος για τους Εβραίους και ένα αντίστοιχο για τους Άραβες της Παλαιστίνης, στα οποία να αποδώσουν αμφίπλευρη ανεξαρτησία, επέλεξαν να χρησιμοποίησαν τους μεταναστεύσαντες Εβραίους ως αντίπαλο δέος στους Άραβες σε έναν ακαθόριστο κρατικό σχηματισμό, όπου η συμβίωση ήταν ακατόρθωτη και όπου σύντομα άρχισαν οι αιματηρές συγκρούσεις και σπάρθηκε το πρώτο μίσος. Ο πόλεμος του 1936-1939 μεταξύ των Βρετανών και των Αράβων με την χρησιμοποίση από μέρους των Βρετανών ένοπλων εβραϊκών οργανώσεων ήταν η ταφόπλακα σε οποιαδήποτε προοπτική ειρήνης. Έτσι, χάθηκε εν τη γενέση της η ευκαιρία της ειρηνικής συνύπαρξης δύο εξαιρετικά σημαντικών συγγενικών πολιτισμών (Εβραϊσμός και Ισλάμ) που σε αλλοτινούς καιρούς είχαν ζήσει μαζί αρμονικότητα και είχαν μεγαλουργήσει σε επίπεδο τεχνών και επιστημών (ας πούμε, στους αιώνες της Μαυριτανικής Ισπανίας). Το ότι η Βρετανία χρησιμοποίησε τους Εβραίους δίχως να έχει διόλου στις προθέσεις της το αίτημά τους για μια πατρίδα φάνηκε καθαρά στη συνέχεια: τόσο με τη Λευκή Βίβλο Μακ Ντόναλντ του 1939 για τον περιορισμό της μετανάστευσης Εβραίων στην Παλαιστίνη (κι όλοι ξέρουμε τι έγιναν εκείνοι που παρέμειναν στην Ευρώπη) όσο και από τον λυσσαλέο τρόπο που αρνήθηκε την ιδέα της δημιουργίας δύο ανεξάρητων κρατών το 1946.

 

13. Ωστόσο, μετά το τέλος του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, η αποκάλυψη και αισθητοποίση του αδιανόητου ολέθρου του Ολοκαυτώματος έκαναν το κράτος του Ισραήλ ηθική και πολιτική αναγκαιότητα του μεταπολεμικού κόσμου (η επιστολή-χαιρετισμός προς το κράτος του Ισραήλ από τον Άγγελο Σικελιανό που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Νέα Εστία το φθινοπώρο του 2005 είναι ενδεικτική). Πολύ γρήγορα οι δύο υπερδυνάμεις του καιρού εκείνου συγκρότησαν την πολιτική τους στη Μέση Ανατολή σε σχέση με τούτην την αναγκαιότητα. Τον Νοέμβριο του 1947 η 181 απόφαση του Ο.Η.Ε. προέβλεψε την ίδρυση δύο ανεξάρτητων κρατών, ενός Εβραϊκού και ενός Αραβικού. Κι εδώ έρχεται μια ακαταλόγιστη απόφαση των Αραβικών κρατών που υπονόμευσε πρωτα από όλα το μέλλον των ίδιων των Αράβων της Παλαιστίνης. Αντί να λειτουργήσουν με διάθεση πολιτικού συμβιβασμού και να προστατέψουν τους Παλαιστινίους Άραβες (αλλά και να σεβαστούν το ηθικό δικαίωμα των Εβραίων να ζήσουν σε μια ασφαλή πατρίδα) είδαν το κράτος του Ισραήλ ως είναι δαιμονικό κατασκεύασμα και κήρυξαν μια ακαταλόγιστη τζιχάντ, η οποία είχε ως σκοπό την εξάλειψη του Ισραήλ από τον χάρτη της Παλαιστίνης και η οποία, με διάφορες κλιμακώσεις και υφέσεις, συνεχίζεται στο μυαλό ορισμένων μέχρι σήμερα. Κι αντί να σκεφτούν πως ένα εβραϊκό κράτος στην Παλαιστίνη θα φέρει στην περιοχή δομές ανάπτυξης (άρδευση της ερήμου) και επενδύσεις από ολόκληρο τον κόσμο, που θα ήταν επωφελής για ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, αποφάσισαν να θεσμοποιήσουν τον ακύρηχτο πόλεμο των προπολεμικών χρόνων. Ήταν ακόμη ένα έγκλημα του θεοκρατικού φονταμενταλισμού: έχω γράψει κι άλλη φορά πως ετούτη η διαρκής τζιχάντ ήταν και είναι ολέθρια, ανήθικη, απάνθρωπη και καταστροφική. Το χειρότερο ήταν πως οι διαφοροι δημαγωγοί ηγέτες (βλέπε: δικτάτορες) του αραβικού κόσμου, επί δεκαετίες χρησιμοποιούσαν ετούτην την τζιαχάντ για να φενακίζουν τους λαούς τους και να ενισχύουν την εξουσία τους (οι περίπτωσεις Νάσερ, Άσαντ ή και Σαντάμ Χουσείν είναι χαρακτηριστικές), ενώ επί τους ουσίας δεν έδειξαν την παραμικρή μέριμνα για τους ίδιους τους Παλαιστινίους, τους οποίους αντμετώπιζαν περίπου ως καύσιμη ύλη στο πλαίσιο του παναραβικού αγώνα τους.

 

14. Η διαρκής τζιχάντ του αραβικού κόσμου σε βάρος του Ισραήλ είχε, πέραν των άλλων, ολέθρια επίπτωση στον τρόπο που η κοινωνία του Ισραήλ διαμόρφωσε την στάση της απέναντι στους Παλαιστινίους. Άνθρωποι, που είχαν μόλις επιζήσει του Ολοκαυτώματος, ξαναέγιναν άπιστοι που έπρεπε να φύγουν και βρέθηκαν μπροστά σε μια νέα εκστρατεία εξόντωσης. Μοιραία, λοιπόν, επικράτησαν οι πιο εθνικιστικές, φονταμενταλιστικές και ακραίες απόψεις μοιραία οι άνθρωποι αγκιστρώθηκαν ακόμη περισσότερο στη θεωρία του περιούσιου δοκιμαζόμενου λαού μοιραία αναπτύχθηκε μια πανίσχυρη στρατιωτική μηχανή έτοιμη για κάθε ενδεχόμενο: όλα αυτά φάνταζαν στα μάτια των Ισραηλινών (και ενδεχομένως να ήταν) όροι επιβίωσης για το κράτος τους και για τους ίδιους. Το χειρότερο ήταν πως σε τέτοιες καταστάσεις διαρκούς πολέμου και απειλής οι ανθρωπιστικές αξίες χάνονται και η ζωή απαξιώνεται. Δυστυχώς οι Εβραίοι του Ισραήλ, που είχαν ζήσει στο πετσί τους τι θα πει γκέτο και ανελευθερία, δεν δίστασαν να ανεχτούν γκέτο και ανελευθερία για τους Παλαιστινίους διότι είχαν πειστεί πως το νεοσύστατο κράτος τους απειλείται. Κι όταν δυο γενιές ανθρώπων μεγαλώνουν με νωπή τη μνήμη του Άουσβιτς και υπο το καθεστώς μιας αδιάκοπης τζιχάντ εναντίον τους (η οποία ενισχύεται από βομβιστικές επιθέσεις σε βάρος αμάχων), είναι μάταιο να ζητάμε ένα δυνατό φιλειρηνικό αντεθνικιστικό κίνημα, που θα προτάξει τα ανθρώπινα δικαιώματα των Παλαιστινίων και θα δώσει τέρμα στον κατατρεγμό και τα δεινά τους. Έτσι έζησε η κοινωνία του Ισραήλ για πέντε δεκαετίες: οι στρατοκράτες αλώνιζαν, η βία θριάμβευε, οι πολεμοκάπηλοι πανηγύριζαν, οι έμποροι όπλων πουλούσαν, οι Αμερικάνοι και οι Ρώσοι ντιλάριζαν - κι ο φόβος εναλλάσσονταν με φόβο.

 

15. Κάπως έτσι διαμορφώθηκαν οι συνθήκες που οδήγησαν στη μεγάλη ανθρωπιστική τραγωδία των Παλαιστινίων: ένας ολόκληρος πληθυσμός εκατομμυρίων ανθρώπων βρέθηκε χρησιμοποιημένος και πουλημένος από τον διεθνή παράγοντα αλλά και από την πολιτική των Αραβικών (υποτίθεται συμμαχικών) κρατών και απέναντι σε ένα Ισραήλ που προσπαθώντας να επιβιώσει, συμπεριφέρθηκε σε βάρος τους με πρωτοφανή αγριότητα. Το Παλαιστινιακό Κράτος που αναγνώρισε το 1947 ο Ο.Η.Ε. ταυτόχρονα με το κράτος του Ισραήλ με την 181 απόφασή του, για περισσότερο από μισό αιώνα παραμένει ένα κενό γράμμα. Το Ισραήλ με τους νικηφόρους πολέμους του 1948, του 1956 και, κυρίως, του 1967 κατέκτησε στρατιωτικά ολόκληρη την Παλαιστίνη και αρνήθηκε, πέρα από κάθε ηθική τάξη, να συμμορφωθεί με την 242 απόφαση του Ο.Η.Ε. που προέβλεπε απόδοση των κατεχόμενων στους Παλαιστινικούς πληθυσμούς. Κι αν δεχτούμε ότι μέχρι ένα χρονικό σημείο (ας πούμε, μέχρι την δεκαετία του 1960 ή, έστω, μέχρι τον πόλεμο του 1967) το Ισραήλ πολεμούσε για την επιβίωση του ως ανεξάρτητη κρατική οντότητα, έκτοτε πολεμάει για να σκλαβώσει τους άλλους, υπό το πρόσχημα της ασφάλειας του. Δεν είναι τυχαίο ότι όλοι οι φιλειρηνιστές Ισραηλινοί ζητούνε την μονόπλευρη αποχώρηση του Ισραήλ στα προ του πολέμου του 1967 σύνορά του (δηλαδη σεβασμό της απόφασης 242 του Ο.Η.Ε). Μα οι Ισραηλινές κυβερνήσεις άλλοτε το αρνούνταν καθαρά και άλλοτε υπεκφεύγαν (πάντοτε με πρόσχημα την ασφάλεια). Κι έτσι το ηθικό δικαίωμα πάνω στο οποίο στηρίχτηκε το κίνημα του σιωνισμού και βάση αυτού ορθώς δημιουργήθηκε το κράτους του Ισραήλ, τώρα ήταν το ίδιο το Ισράηλ αυτό που το αρνούνταν για τους Παλαιστινίους. Οι Παλαιστίνιοι έγιναν πρόσφυγες στην ίδια τους τη γη, αναγκάστηκαν να ζουν υπό καθεστώς σκλαβιάς, δίχως δυνατότητες ανάπτυξης και ελέυθερης διαβίωσης, μέσα σε περιορισμένες ζώνες, στρατόπεδα, αποκλεισμένοι από τις υδροφόρους πόρους. Και καθώς, στις αρχές της δεκαετίας του 1970 η Οργάνωση για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης υπό τον Γιασέρ Αραφάτ ενσάρκωσε τις ελπίδες των Παλαιστινίων για έξοδο από την κρίση, το Ισραήλ, υποστηριζόμενο από τις Η.Π.Α., αντί να αποδώσει τα κατεχόμενα εδάφη για ένα ανεξάρτητο κράτος (όπως είχε αποφασίσει ο Ο.Η.Ε., όπως ζητούσε η Ε.Ο.Κ. και ολόκληρος ο κόσμος) έβαλε σε εφαρμογή ένα ακόμη ανήθικο σχέδιο για λύση του Παλαιστινιακού: να κάνει την διαβίωση των Παλαιστινίων τόσο αβίωτη ώστε να τους εξωθήσει σε φυγή σε άλλες αραβικές χώρες και κυρίως στην Ιορδανία. Μέσα σε αυτό το σχέδιο έγιναν οι εποικισμοί. Μέσα σε αυτό το σχέδιο έγιναν οι κτηνώδεις σφαγές στην Σάμπρα και στη Σατίλα, από τους Φαλαγγίτες του Λιβάνου, υπό την ηθική αυτουργία του τότε Υπουργού Εθνικής Άμυνας του Ισραήλ Αριέλ Σαρόν. Το σχέδιο είναι παλιό όσο και απάνθρωπο: όποιος φεύγει από την γη του, την απαρνείται και δεν έχει πλέον δικαίωμα επιστροφής.

 

16. Σε αυτό το πλαίσιο τα τελευταία είκοσι χρόνια σχηματοποιήθηκε μια κατάσταση που οι υποστηρικτές του Ισραήλ ονομάζουν πόλεμο, επί τους ουσίας όμως είναι μια βάναυση κατοχή ενός εξαθλιωμένου και απελπισμένου πληθυσμού ο οποίος όλο και περισσότερο αφηνεται στα χέρια του θεοκρατικού Ισλάμ (μια αποκρουστική μορφή θεοκρατικού φονταμενταλισμού και φασισμού). Η κατοχή αυτή είναι μια ανήθικη και αβίωτη κατάσταση και επιπλέον έχει δημιουργήσει μια κουλτούρα μίσους από μέρους των Παλαιστινίων που έχει εγκλωβίσει το συντριπτικό ποσοστό των παραγωγικών δυνάμεων της επικράτειας σε μια μόνιμη διαμονοποίηση του Ισραήλ για το κάθε τι (να μια ακόμη συνέπεια του φονταμενταλισμού: η κουλτούρα του μίσους). Η άποψη ό,τι στην Παλαιστίνη μαίνεται ένας πόλεμος, είναι λανθασμένη. Στην Παλαιστίνη υπάρχει κατοχή που εκθρέφει τον θεοκρατικό φασισμό και την τρομοκρατία των καμικάζι. Η λύση στην Παλαιστίνη θα έρθει μόνον εάν το επιλέξει το Ισραήλ: όταν αποχωρήσει από την Δυτική Όχθη μαζί με τους εποίκους στα προ του 1967 σύνορα. Όλα τα άλλα είναι μύλος στο νερό του Ισλαμ (οι μουλάδες από την Λαχώρη μέχρι την Τεχεράνη και το Κάιρο εδώ και δεκαετίες έχουν πλέον βρει την μόνιμη αντισημιτική και ολέθρια καραμέλα: για όλα τα δεινά της γης φταίει το Ισραήλ). Αυτή την αποκρουστική βαθύτατα ρατσιστική θέση δυστυχώς την επαναλαμβάνουν και πολλοί στην Δύση και στην Ελλάδα συχνά δίχως να καλοκαταλαβαίνουν τι λένε.

 

17. Κάποιος μπορεί να ρωτήσει: δεν υπάρχουν ευθύνες στην πλευρά των Παλαιστινίων; Φυσικά και υπάρχουν, διαχρονικές και πολύ μεγάλες: μια σειρά αδιάλλακτων αρνήσεων από μέρους του Αραφάτ, έστρωναν το χαλί σε Χαμάς και Τζιχάντ αλλά και υπονόμευαν τους ειρηνιστές στο Ισραήλ. Αποτέλεσμα: υπηρετώντας ρητορικές θέσεις και χρησιμοποιούνταν ως επιχείρημα την ιστορία (μια πρακτική ολέθρια που δεν οδηγεί πουθενά) σε αρκετές περιπτώσεις ενίσχυε τους εξτρεμιστές και της μίας και της άλλης πλευράς και, προς μεγάλη χαρά της μπααθικής Συρίας, κρατούσε στην πρώτη γραμμή τα δημαγωγικά ισλαμοφασιστικά παναραβικά οράματα περί μίας ενιαίας αραβικής Παλαιστίνης (η έλλειψη ρεαλισμού, αδικαιόλογητη για έναν άνθρωπο με τα πολιτικά επιτεύγματα του Αραφάτ, φάνηκε καθαρά στις διαπραγματεύσεις της Τάμπα: η αδιάλλακτη στάση όχι μόνο δεν οφέλησε τους Παλαιστινίους αλλά οδήγησε στο κενό). Ωστόσο τα λάθη των Παλαιστινίων και η σταδιακή προσχώρηση μέρους του λαού τους στην θεοκρατία δεν μπορούν να θολώσουν το πραγματικότητα: στην Δυτική Όχθη και στην Λωρίδα της Γάζας υπάρχει για τρεις δεκαετίες παράνομη στρατιωτική Κατοχή, παράνομος εποικισμός και εδώ και δυο χρόνια παράνομο Τείχος. Κι αυτά δεν είναι δουλειά του αδιάλακτου Αραφάτ και των Χεζμπολάχ και Τζιχάντ: είναι επιλογή του Ισραήλ και δυστυχώς είναι επιλογή περισσότερων από τρεις δεκαετίες. Δεν είμαι από αυτούς που λένε πως στην Παλαιστίνη σήμερα υπάρχουν οι καλοί και κακοί αυτά ας τα λένε οι παπάδες, οι ραβίνοι και οι ιμάμηδες. Στην Παλαιστίνη υπάρχει ο στατιωτικά και οικονομικά ισχυρός και κατέχει στρατιωτικά την γη που τα Ηνωμένα Έθνη έχουν ορίσει για τον στρατιωτικά και οικονομικά ανίσχυρο. Κι είναι πραγματικά εντυπωσιακός (και κατά τη γνώμη μου ανήθικος) ο τρόπος που το Ισραήλ δομεί μια σειρά φενακισμένων επιχειρημάτων πάνω στις φονικές επιθέσεις που υφίσταται, προκειμένου να μην σεβαστεί καμία από τις αποφάσεις του Ο.Η.Ε. και των διεθνών οργανισμών παρόλο που οι κυβερνήσεις του γνωρίζουν καλά πως όσο ετούτες οι επιθέσεις τρέφονται από την αγριότητα της Κατοχής και του Τείχους.

 

18. Στην συνοπτική αναδρομή των προηγούμενων παραγράφων, προσπάθησα να εκθέσω την ιστορία εξήντα χρόνων έτσι όπως την αντιλαμβάνομαι μέσα από τα διαβάσματά μου και την οπτική μου. Ο προσεκτικός αναγνώστης θα διαπιστώσει τα ακόλουθα: 1) Θεωρώ δεδομένο το δικαίωμα του Ισραήλ να υπάρχει ως κράτος κάθε άλλη σκέψη θα ήταν πέρα για πέρα ανήθικη (να μια ακόμη ευκαιρία να θριαμβολογήσουν όσοι με αποκαλούν ο γνωστός φιλοσιωνιστής διανοούμενος της πεντάρας). 2) Θεωρώ ολέθρια την λογική της φονταμενταλιστικής σύγκρουσης, του ιερού πολέμου, της λογικής των θεοκίνητων πιστών και των σατανικών απίστων. 3) Θεωρώ τεράστιες τις ευθύνες της Μεγάλης Βρετανίας (που πούλησε διχασμό), των Η.Π.Α. και της τότε Ε.Σ.Σ.Δ., (που πουλούσαν όπλα) καθώς και των χωρών του Αραβικού κόσμου (που πουλούσαν σε μια αντι-ισραηλινό μίσος για λόγους εσωτερικής κατανάλωσης). 4) Θεωρώ πως, ακόμη κι αν δεχτεί κανείς οι προηγούμενοι πόλεμοι με όλες τους τις φρικαλεότητες εντάσονταν σε ένα πλαίσιο πολέμου επιβίωσης του Ισραηλινού κράτους, από το 1967 και μετά το Ισραήλ έπαψε να πολεμάει για την επιβίωσή του και άρχισε να πολεμάει για την πλήρη ισραηλοποίηση της Παλαιστίνης. Δηλαδή ένα κράτος που ορθά δημιουργήθηκε για ηθικούς λόγους, έγινε ένα επεκτατικό κράτος που αρνούνταν τους ίδιους ηθικούς λόγους σε άλλους λαούς, έγινε ένα κράτος που σκλάβωνε εδάφη που δεν του ανήκαν, αγνοούσε επιδεικτικά τον Ο.Η.Ε. και έριζε τις αποφάσεις τους αποκλειστικά στην στρατιωτική του ισχύ και στην παρασκηνιακή υποστήριξη των Η.Π.Α. 5). Τα τελευταία είκοσι χρόνια στην Παλαιστίνη δεν υπάρχει πόλεμος: υπάρχει μια βάναυση στρατιωτική Κατοχή από ένα πανίσχυρο στρατιωτικά κράτος ενάντια σε κάθε ηθική τάξη και κάθε διεθνές δίκαιο, έποικοι που βρέθηκαν παράνομα στο υπό κατοχή έδαφος και από το 2003 ένα επίσης ανήθικο Τείχος το οποίο αντίκειται στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης,. Επίσης υπάρχει ένας λαός καθημαγμένος και απελπισμένος, συχνά οδηγημένος από μισαλλόδοξες ηγεσίες: μέσα σε αυτόν το κλίμα βρίσκουν ολοένα και περισσότερο γόνιμο έδαφος διάφορες ισλαμικές και παραϊσλαμικές οργανώσεις θεοκρατικού φασισμού που δεν διστάζουν ανάμεσα στις άλλες δράσεις τους να δολοφονούν αμάχους, στρώνοντας το έδαφος και δίνοντας δικαιολογία σε ακόμη μεγαλύτερες επιχειρήσεις καταστολής από μέρους του Ισραήλ.

 

19. Φτάνοντας στο σήμερα: Το 2003 και το 2004 ήταν, για την δική μου εκτίμηση, δύο εξαιρετικά κρίσιμα χρόνια: μετά την έναρξη της δεύτερης Ιντιφάντα, την Νέα Τάξη της 11ης Σεπτεμβρίου του 2001 (όπου η βομβαρδισμοί των Αράβων προβάλων ως νέος αμερικάνικος αγώνας για την ελευθερία) και τα γεγονότα του 2002, ήρθε η έγερση του Τείχους που έμοιαζε να ενταφιάζει κάθε ελπίδα για ειρήνη. Δεν υπάρχει αμφιβολία πως οι Χεσμπολάχ, Τζιχάντ, Μάρτυρες του Αλ Ακτσα είδαν να τους ανοίγεται πεδίο δόξας λαμπρό: μέσα στο Τείχος θα γεννηθούν και θα μεγαλώσουν οι επόμενοι καμικάζι, άνθρωποι σκλαβωμένοι, πεινασμένοι, καταδιωκόμενοι, έτοιμοι να στρατευτούν σε ιερούς πολέμους κατά των απίστων. Μετά την απόφαση της Χάγης, στις αρχές του Ιουλίου του 2004, και την πλήρη περιφρόνηση που επέδεξε έναντί της και έναντι της έκκλησης του Κόφι Ανάν ο Σαρόν, το Ισραήλ δεν μπορεί πλέον να κρυφτεί πίσω από την συνεχή επίκληση της ασφάλειας εξάλλου είναι αυτονόητο πως τα τείχη και τα άπαρχάιντ γεννούν πολλαπλάσια βία από αυτήν που υποτίθεται πως θέλουν να καταπνίξουν. Κι όταν το συγκεκριμένο Τείχος αποστερεί από τα κατεχόμενα εδάφη το 54% του ήδη περιορισμένου υδροφόρου ορίζοντά τους, πώς είναι δυνατόν να μην μηδενιστεί η κάθε δυνατότητα συνύπαρξης; Η επιλογή του Τείχους τρόμαξε πολλούς ανάμεσά τους κι εμένα: η αίσθηση πως στην κυβέρνηση του Ισραήλ (ενόψη της νέας παγκόσμιας γεωπολιτικής συγκυρίας) επικρατούν οι πολεμοκάπηλες σκέψεις που υπηρετούν την λογική πόλεμος μέχρι τέλους, προκάλεσαν την υποψία (η σωστότερα: κάτι περισσότερο από υποψία) ενός προγραμματισμένου σχεδίου εξόντωσης των Παλαιστινίων. Η (79 σελίδων) εκθεση της Διεθνούς Αμνηστίας του Σεπτεμβρίου του 2004 είχε τον εξαιρετικά εύλογο τίτλο Επιβίωση υπό πολιορκία (: Israel and the Occypied Territories, Surviving under siege).

 

20. Συχνά σε έναν διάλογο, ιδίως όταν αυτός είναι ζωντανός, χάνεται η εκκίνηση της συζήτησης. Ωστόσο μέσα μου το ουσιαστικό ερωτηματικό παραμένει: άραγε είχα δίκαιο όταν έγραφα πως υπάρχει προγραμματισμένη εξόντωση των Παλαιστινίων από μέρους της ισραηλινής κυβέρνησης του Σαρόν; Όταν τον Άυγουστο του 2004 έγραψα για τα Άουσβιτς που στήνονται στη Δυτική Όχθη υπάρχαν τα εξής δεδομένα: οι δεκαετίες της κατοχής της Δυτικής Όχθης από τον ισραηλινό στρατό, η κτηνώδης στρατιωτική βία, οι φόνοι αμάχων, οι εποικισμοί, οι κατεδαφίσεις. Σε αυτά προστέθηκε και το Τείχος, το οποίο, κρίθηκε από το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης παράνομο και κατεδαφιστέο καθώς αποστερούσε ζωτικά συμφέροντα στων Παλαιστινίων. Αντιγράφω από την Απόφαση της 9ης Ιουλίου του 2004: Το Ισραήλ έχει την υποχρέωση να σταματήσει αμέσως τις εργασίες κατασκευής του τείχους που συνεχίζονται σε κατεχόμενο παλαιστινιακό έδαφο. Και λίγο πιο κάτω: Όλα τα κράτη έχουν την υποχρέωση να μην αναγνωρίσουν την παράνομη κατάσταση που απορρέει από την κατασκευή του τείχους. Και συνάμα ο Γενικός Γραμματέας του Ο.Η.Ε. Κόφι Ανάν δήλωνε: Νομίζω ότι η απόφαση του Διεθνούς Δικαστηρίου είναι ξεκάθαρη. Ενώ όλοι δεχόμαστε ότι η κυβέρνηση του Ισραήλ έχει την ευθύνη και, ακόμα περισσότερο, την υποχρέωση να προστατεύει τους πολίτες της, οποιαδήποτε ενέργειά της θα πρέπει να είναι σύμφωνη με το διεθνές δίκαιο. Το Ισραήλ θα πρέπει να σέβεται τα συμφέροντα των Παλαιστινίων.

 

Ποια ήταν η απάντηση της κυβέρνησης του Αριέλ Σάρον σε όλα αυτά: Το Κράτος του Ισραήλ απορρίπτει απολύτως τη γνωμοδότηση του Διεθνούς Δικαστηρίου. Πρόκειται για μια μονομερή γνώμη, η οποία βασίζεται αποκλειστικά σε πολιτικά κίνητρα. Αυτή η γνώμη αγνοεί πλήρως το λόγο οικοδόμησης του φράγματος ασφαλείας, ο οποίος είναι η παλαιστινιακή τρομοκρατία. Δηλαδή: ένα κράτος που δημιουργήθηκε από την Απόφαση 181 του ΟΗΕ του 1947 (η οποία, λοπως ανέφερα παραπάνω, ήταν κατά την γνώμμη μου και σωστή και δίκαιη και ηθική) τώρα αγνοεί προκλητικά και ετσιθελικά την απόφαση ενός κορυφαίου Διεθνούς Οργάνου όπως το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης. Δεν είναι η πρώτη φορά: το Ισραήλ κατέχει παράνομα από το 1967 την Δυτική όχθη και επί 38 χρόνια αρνείται να συμμορφωθεί με την Απόφαση 242 του ΟΗΕ για την άμεση αποχώρηση των στρατού κατοχής. Μήπως ο Ο.Η.Ε. είναι αντισημιτικός; Μήπως το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης είναι αντισημιτικό δικαστήριο; Ή μήπως ο ολέθριος εθνοφασισμός έχει διαποτίσει τους φανατικούς του Ισαρήλ που αντί να κάνουν το χρέος τους προς το δίκαιο και την ηθική και να στραφούν κατά της παρανομίας της κυβέρνησης τους, την υπερασπίζονται αποδομώντας ηθικά όσους επισημαίνουν το έγκλημα;

 

21. Μα τι σημαίνει το Τείχος για τους Παλαιστινίους της Δυτικής Όχθης: σημαίνει την σταδιοποίηση μιας πολιτοκτονίας σε βάρος των Παλαιστινίων που εφαρμόζουν τα ακράια στοιχεία του Ισραήλ στην Δυτική Όχθη εδώ και 38 χρόνια (με κύριο όχημα την σταδιοποίηση των επικοισμών και τις παράλληλες πολεμικές επιχειρήσεις). Τι θα πει πολιτοκτονία: θα πει στραγγαλισμός των ζωτικών δικαιωμάτων ενός πληθυσμού προκειμένου να εκγαταλήψει την γη του. Πως αλλιώς ονομάζεται αυτό: εθνοκάθαρση, είναι ο κλασικός ορισμός της. Ποιος τα γράφει αυτά, ποιος χρησιμοποιεί τις λέξεις πολιτοκτονία και εθνοκάθαρση: όχι εγώ μα ο ισραηλινός κοινωνιολόγος Μπαρούχ Κίμερλινγκ στην γαλλική Le Monde (βλ. την αναδημοσίευση του άρθρου στην Ελευθεροτυπία της 12-9-2004).

 

Εξίσου καίριο είναι κι ένα δεύτερο κείμενο, γραμμένο από την ισραηλινή οργάνωση Αναρχικοί ενάντια στο Τείχος τον Γενάρη του 2005:

 

Πάνε πια χρόνια που οι καλοί άνθρωποι λένε πως όταν εφαρμοστεί η βίαιη μεταφορά των Παλαιστινίων, αυτοί θα ξαπλώσουν μπροστά στα φορτηγά και στα λεωφορεία, για να εμποδίσουν να συντελεστεί ένα τέτοιο έγκλημα. Αλλά έχουν ήδη αρχίσει! Όταν αφαιρείς από τους ανθρώπους τη δυνατότητα να έχουν πρόσβαση στα μέσα βιοπορισμού, δεν έχουν πια επιλογή. Κατά χιλιάδες εγκαταλείπουν ήδη τα χωριά τους για να βρουν τροφή για τα παιδιά τους. Η εθνοκάθαρση υπάρχει μπροστά στα μάτια μας και έχουμε μια μόνη επιλογή: να χρησιμοποιήσουμε εκείνα τα λίγα δικαιώματα που απολαμβάνουμε ακόμη, κατάλοιπα της εποχής της ισραηλινής δημοκρατίας, για να τσακίσουμε τους ρατσιστικούς και ανήθικους νόμους. Ναι, να ρίξουμε τις καγκελόπορτες και τις περιφράξεις, να μπλοκάρουμε τις μπουλντόζες με τα κορμιά μας, να μπούμε στις κλειστές στρατιωτικές περιοχές, να μετατρέψουμε τον εχθρό σε φίλο! Η παλαιστινιακή και ισραηλινή αντίσταση θα συνεχιστεί όσο διαρκεί η κατοχή που είναι πηγή και υποδομή του τρόμου.

( http://www.thessaloniki.indymedia.org/front.php?lang=el&article_id=21304)

 

Τέλος, το ακόλουθο κείμενο είναι πια κλασικό:

 

Πολλοί λαοί ή άτομα συμβαίνει να θεωρούν περισσότερο ή λιγότερο συνειδητά ότι κάθε ξένος είναι εχθρός (...) Όταν αυτή η ανομολόγητη αλυσίδα αποτελέσει τη μείζονα πρόταση ενός συλλογισμού, τότε στο τέλος της αλυσίδας βρίσκονται τα στρατόπεδα. (...)

 

Τις φράσεις αυτές τις γράφει ο Πρίμο Λέβι, για πολλούς ο εμβληματικότερος συγγραφέας-μάρτυρας του Ολοκαυτώματος: το κείμενό του (και ολόκληρο το βιβλίο του Εάν αυτό είναι ο άνθρωπος, από τον Πρόλογο του οποίου προέρχεται) είναι για μένα το καμπανάκι της πολιτικής μας εγρήγορσης της υποχρέωσης μας να μιλήσουμε καθάρα για κάθε τι που νιώθουμε ως κτηνωδία σε βάρος ανθρώπων.

 

22. Υπό αυτήν την λογική, έγραψα, στα τέλη του Ιουλίου του 2004, το κείμενο για την ανάγκη όλοι οι εβραιόφιλοι του κόσμου να καταπνίξουμε κάθε παρόρμηση συναισθηματικής αλληλεγγύης προς το κρατος του Ισραήλ και ας φωνάξουμε με όλη τη δύναμη της (ενδεχομενώς ασήμαντης) φωνής μας: όχι στις σφαγές των αμάχων, όχι στην προγραμματισμένη εξόντωση των Παλαιστινίων, όχι στα Άουσβιτς που στήνονται στη Δυτική Όχθη. Ελπίζω πως εξήγησα αναλυτικά το πώς έφτασα σε αυτό το κείμενο, μέσα από ποιον συλλογισμό και από ποια επιχειρηματολογία. Κι αν εγώ έγραψα για Άουσβιτς που στήνονται στην Δυτική Όχθη, δηλαδή για μια ενδεχόμενη απειλή νέας φρίκης, δύο μήνες νωρίτερα, το Μάιο του 2004, ο Ζοσέ Σαραμάγκου, ένας από τους μεγαλύτερους συγγραφείς του καιρού μας (κι όχι, βέβαια, επειδή πήρε το Νόμπελ) ήταν ακόμη σκληρότερος στην υπερβολή του: Η Ραμάλα είναι το Άουσβιτς του σήμερα. Στη Ραμάλα είδα την ανθρωπότητα ταπεινωμένη και εκμηδενισμένη όπως στα στρατόπεδα συγκέντρωσης των Ναζί. (Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων, Ελεθεροτυπία 25/5/2004). Γνωρίζω την έντονη κριτική που δέχτηκε ο Σαραμάγκου (ανάμεσα στους άλλους και από τον Αμός Όζ και τον Ίμρε Κέρτες που τόσο θαυμάζω) για αντίστοιχες παλαιότερες δηλώσεις του (το 2002). Σαφώς και υπάρχουν και διαβαθμίσεις του κακού ωστόσο θαρρώ πως δεν πρέπει να ξεχνάμε και την διαβάθμιση μεταξύ του ήδη συντελεσμένου γεγονότος (το οποίο μπορούμε μονάχα να αναλογιστούμε δίχως να το μεταβάλουμε) και του συντελούμενου γεγονότος στο οποίο μπορούμε (για πολλούς: έχουμε το χρέος) να παρέμβουμε (ιδίως όταν καταστρέφονται ανθρωποι και συνθλίβονται δικαιώματα). Καταλαβαίνω πως η συνειδητή υπερβολή της σύγκρισης που προσπερνάει τις διαβαθμίσεις συχνά συνοδεύεται από αντισημιτισμό και από σαφέστατη διαθεση δαιμονοποίησης του Ισραήλ (υπάρχουν άφθονα τέτοια παραδείγματα). Ωστόσο υπάρχουν φορές που τέτοιες συνειδητές υπερβολές, όχι μόνο δεν έχουν καμία διάθεση δαιμονοποίησης, μα αποσκοπούν στο να λειτουργήσουν ως σήμα κινδύνου για να αποτρέψουν την επαλήθευσή τους ιδίως όταν γίνονται ενώ χτίζεται ένα Τείχος σε κατεχόμενη γη που θα μετατρέψει το Απαρταχάιντ σε ένα τεράστιο γκέτο. Αναφέρω μονάχα δύο εμβληματικά παραδείγματα): όταν στη δεκαετία του 1950 η Ζερμαίν Τιγιόν (άλλοτε έγκλειστη στο Ράβενσμπουρκ) και ο Πιερ Βιντάλ-Νακέ (που έχασε και τους δύο Εβραίους γονείς του στο Άουσβιτς) έκαναν λόγο για επανάληψη των ναζιστικών μεθοδεύσεων από μέρους της Γαλλίας σε βάρος των Αλγερινών, επιλέγοντας την αντίστοιχη λεκτική υπερβολή, δεν το έκαναν για να αγνοήσουν τις διαβαθμήσεις του κακού, αλλά για να προστατεύσουν ανθρώπους που καταστρέφονταν, για να εκπέμψουν ένα σαφές σήμα κινδύνου. Ως ένα τέτοιο σήμα κινδύνου ερμηνεύω την δήλωση του Σαραμάγκου ή την τόσο θαραλέα αντίστοιχη θέση της Γιάφε Γιαρκούνι, για δεκαετίες εθνικής τραγουδίστριας του Ισραήλ, που το 2002 δήλωσε: τις εικόνες που μας έρχονται από τα παλαιστινιακά εδάφη τις είδαμε με τους Ναζί ως Εβραίοι... Πώς είναι δυνατόν εμείς, που ζήσαμε την καταστροφή, να κάνουμε αυτά που κάνουμε εναντίον ενός άλλου λαού; (Ελευθεροτυπία, 16-4-2002). Ως ένα τέτοιο σήμα κινδύνου αντιλαμβάνομαι και την τόσο σημαντική (τόσο οριακή) φράση της Μπέτυς Βακαλοπούλου, Ελληνίδας κρατούμενης στο Ράβενσμπουρκ, στην ομιλία της κατά της επέτειο της απελευθέρωσης του Στρατοπέδου στις 21 Απριλίου του 2002: ...Τότε είχα ενοχές που δεν ήμουν Εβραία, τώρα γιατί δεν είμαι Παλαιστίνια... (Αυγή, 27-1-2005). Το ίδιο σήμα κινδύνου θέλησα να επαναλάβω με το ασήμαντο κείμενό μου.

 

Πολλοί μπορούν να μου πουν: ναι, το Τείχος είναι παράνομο και εγκληματικό, αλλά όταν μιλάς για κάτι αντίστοιχο του Άουσβιτς διαπράττεις μια προφανή υπερβολή, και έτσι πολλοί ισραηλινοί πολίτες, που έχουν χάσει προγόνους στο Ολοκαύτωμα νιώθουν βαθύτατα και βάναυσα προσβεβλημένοι.... Τους απαντώ: διαπράττω την υπερβολή μου για να υπερασπιστώ ανθρώπους που ζούνε σκλαβωμένοι, ταπεινωμένοι, και εντοιχισμένοι. Δεν έχω χασει προγόνους στο Ολοκαύτωμα έχω όμως χάσει αγέννητους συμπολίτες. Και νομίζω πως φωνάζοντας (ή έστω υπερβάλλοντας) για να υπερασπιστώ διωκόμενους ανθρώπους και λαούς που εντοιχίζονται, δεν προσβάλει την μνήμη των ιερών Εβραίων που χάθηκαν στα στρατόπεδα αλλά την υπερασπίζεται. Και θα μιλάω για Άουσβιτς (αναλαμβάνοντας το ρίσκο της υπερβολής) όποτε βλέπω ανθρώπους πίσω από συρματοπλέγματα ας πούμε: στη Θέουτα και τη Μελίγια- ακριβώς γιατί σε κάθε άλλη περίπτωση το Ποτέ Ξανά θα έχει γίνει μια εθιμοτυπία. Και γιατί κάτι ανάλογο νομίζω πως άφησε ως παρακαταθήκη (όσο παράδοξο κι αν ακούγεται αυτό) εκείνος ο ηρωϊκός σαμποτέρ του Άουσβιτς, που όπως καταγράφει ο Πριμο Λέβι, εκτελέστηκε δια απαγχονισμού λίγο εβδομάδες πριν από την πτώση του στρατοπέδου, φωνάζοντας: Σύντροφοι είμαι ο τελευταίος...

 

Συχνά νιώθω πως μιλάω με μεγάλη σιγουριά. Δεν λέω πως έχω το αλαθήτο λέω όμως πως δεν υπηρετώ καμιά σκοπιμότητα, πατρίδα, θρησκεία, εκκλησία, κόμμα, όμιλο, σωματείο ή ιδιώτη. Πώς δεν έχω κανέναν απολύτως δεσμό με τους Παλαιστινίους και πως δεν έχει τύχει να συνάντήσω ούτε έναν Παλαιστίνιο στην ζωή μου, ενώ αντίθετα έχω φιλική και επαγγελματική σχέση με τουλάχιστον δεκαπέντε Εβραίους της πόλης μου κι ένας από αυτούς με βοήθησε σημαντικά στη ζωή μου. Πως στη βιβλιοθήκη μου υπάρχουν τουλάχιστον τριακόσια βιβλία Εβραίων και μόνο δύο Παλαιστινίων (ο Οριενταλισμός του Σάιντ και μια φωτοτυπημένη αγγλόγλωση επιλογή ποιημάτων του Νταρουίς). Πως μέχρι σήμερα μέτρησα σαρανταπέντε δημοσιευμένα κείμενά μου (τα οποία περιέχονται και στην ηλεκτρονική ιστοσελίδα μου, άρα μπορεί να τα βρει ο καθένας) και τρία βιβλία μου όπου τοποθετώ τους Εβραίους ή τη μνήμη του Ολοκαυτώματος στο κέντρο του κόσμου μου. Τέλος, πως λέω και γράφω αυτό που σκέφτομαι τίποτε περισσότερο, τίποτε πιο λίγο.

 

23. Κι εδώ μια δεύτερη παρένθεση, καθώς νιώθω ένα έντονο λογικό κενό. Κάποιος που μένει στο Τελ Αβιβ ή στη Νέα Υόρκη ή στην Αθήνα διαβάζει το άρθρο κάποιου κειμενογράφου σε μια τοπική εφημερίδα της Θεσσαλονίκης και γράφει μία ή έξι εκδοχές απάντησης για να τον καταγγείλει (δίκαια ή άδικα) για εκούσιο ή ακούσιο αντισημιτισμό κατα τη γνώμη μου κάνει πολύ καλά, διότι ό,τι μας φαίνεται ως αντισημιτισμός πρέπει να το καταγγέλλουμε. Ωστόσο, όταν η κυβέρνηση του Ισραήλ αρνείται επί τέσσερις δεκαετίες και κατα παράβαση κάθε διεθνούς κανόνα και κάθε ηθικής να αποχωρήσει από την Δυτική Όχθη σεβόμενη την 242 απόφαση του Ο.Η.Ε. αυτός ο ίδιος άνθρωπος (με την τόσο αυξημένη ευαισθησία) σιωπεί εκκωφαντικά. Και όταν η κυβέρνηση του Ισραήλ χτίζει ένα Τείχος στη Δυτική Όχθη, αυτός ο ίδιος άνθρωπος και πάλι σιωπεί εκκωφαντικά. Κι όταν η κυβέρνηση του Ισραήλ αρνείται να σεβαστεί την απόφαση του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης και να γκρεμίσει το Τείχος το οποίο περιορίζει τα ζωτικά δικαιώματα των Παλαιστινίων, αυτός ο ίδιος άνθρωπος και πάλι σιωπεί εκκωφαντικά (παρ όλα αυτά όμως ψάχνει στις εφημερίδες της Θεσσαλονίκης για να εντοπίσει κείμενα εκούσιου ή ακούσιου αντισημιτισμού). Ομολογώ πως αδυνατώ να παρακαλουθήσω ετούτη τη λογική. Είμαι από τους ανθρώπους που έχουν καταγγείλει δεκάδες φορές την ελληνική κυβέρνηση στον τύπο και σε διεθνείς οργανισμούς για την αδιαφορία της να προστατεύσει την ζωή και τα ανθρώπινα δικαιώματα των σκηνιτων τσιγγάνων, (αλλά και για το αίσχος της μπάρας στη Γλάυκη της Θράκης, που ευτυχώς καταργήθηκε το 1996) κι αν η Ελλάδα έφτιαχνε τείχος για να αποκλείσει μέσα σε αυτό μια μειονότητα, θα ήμουνα ανάμεσα σε εκείνους που θα προσπαθούσαν να το χαλάσουν (ευτυχώς, όπως είδαμε υπάρχουν και τέτοιοι στο Ισραήλ) και δεν θα έψαχνα δαίμονες σε άρθρα της διαφόρων τοπικών εφημερίδων της Ευρώπης. Ακόμη τρανταχτότερο παράδειγμα: δεν μπορώ να καταλάβω με ποια λογική κάποιος, προκειμένου να αποδυναμώσει τον Τριαρίδη ή τον κάθε Τριαρίδη, αποδίδει την σφαγή της Σάμπρα και της Σατίλα αποκλειστικά στον αρχηγό των Φαλαγγιτών Χoμπέικα, όταν ξέρει καλά πως ακόμη και το πόρισμα της ισραηλινής Επιτροπής Καχάν (που συστήθηκε για να διερευνήσει το μακελειό) αποδίδει την προσωπική ευθύνη της σφαγής στον ίδιο τον Σαρόν. Τέτοιου είδους στάσεις με κάνουν να σκέφτομαι πως μερικοί από τους ανθρώπους που με επικρίνουν πιστεύουν πως πρέπει να μιλούν ή να σιωπούν, ανάλογα με το τι εξυπηρετεί την χώρα που λογαριάζουν για πατρίδα τους. Δέχομαι πως κάτι τέτοιο είναι αναφαίρετο δικαίωμά τους αν και αμφιβάλλω για το ότι έτσι υπηρετεί κανείς ουσιαστικά την πατρίδα του. Ωστόσο εγώ από την πλευρά μου πιστεύω πως τα ανθρώπινη δικαιώματα είναι σημαντικότερα από κάθε πατρίδα (τη δική μου ή όποιου άλλου). Επίσης πιστεύω στην φράση του Σεντ Εξιπερί: η πατρίδα μου είναι η παιδική ηλικία των ανθρώπων. Τέλος πιστεύω στην λογική προέκταση της γνωστής ταλμουδικής αρχής: αν σιωπήσεις συνειδητά για έναν άδικο θάνατο, σιωπάς για όλους τους αδικοχαμένους της ιστορίας. Και καθώς διαβάζω τα κείμενα ορισμένων από τους επικριτές μου σκέφτομαι πως, πέρα από τις απόψεις, πέρα από τις έμμεσες ή άμεσες ύβρεις, ετούτη η σιωπή τους είναι η μεγαλύτερη διαφωνία μας.

 

24. Ωστόσο κάποτε πρέπει να προχωρούμε πέρα από τις παρενθέσεις. Ωστόσο τα πράγματα δείχνουν να έχουν διαφοροποιηθεί. σήμερα πολλοί στο Ισραήλ έχοντας κουραστεί από τον αδιάκοπο κύκλο του αίματος, ζητούνε το τέλος της βίας και της κατοχής. Ακόμη και ο Αριέλ Σαρόν, ένας πολιτικός που υπηρέτησε στη πολιτική καριέρα του τις πιο ακραίες επιλογές για ό,τι ονομασα προηγουμένως πολιτοκτονία των Παλαιστινίων (διαπράττοντας ανάμεσα στα άλλα το έγκλημα της ηθικής αυτουργίας στην σφαγή της Σάμπρα), ήρθε κάποτε η ώρα, στο τέλος αυτξς της πολιτικής διαδρομής, να γίνει ο πρωθυπουργός της αποχώρησης των δυνάμεων κατοχής και των εποίκων από την Γάζα. Δεν λέω τίποτε περισσότερο από ετούτο: η αποχώρηση από την Γάζα είναι μονάχα μια αρχή: το μεγάλο στοίχημα της ειρήνης είναι η Δυτική Όχθη. Τι σημαίνει αυτό: το τρίπτυχο που συμπεριλαμβάνει το τέλος της Ισραηλινής κατοχής, το γκρέμισμα του Τείχους, την αποχώρηση των εποίκων. Όσοι (Ισραηλινοί και Παλαιστίνιοι) οραματίζονται ένα κοινό αύριο ανάμεσα στο Ισραήλ και το Παλαιστίνιακό Κράτος ξέρουν καλά πως το τρίπτυχο αυτό είναι μονόδρομος. Οι υπόλοιποι ως γνήσιοι εθνο-θεοφασίστες ονειρεύονται μια καθαρή Παλαιστίνη (οι μεν εβραϊκή, οι άλλοι αραβική) ουσιαστικά σπέρνουν μίσος και θεοκρατία για να θερίσουν αίμα, φόβο, θάνατο και νέο μίσος.

Δεν είμαι διεθνολόγος είμαι κάποιος που προσπαθεί να συλλέξει επιχειρήματα για τις ανθρώπινες λαχτάρες απέναντι στους μηχανισμούς του μίσους. Στα αλήθεια δεν ξέρω αν με την εκλογή του Αμπάς στην ηγεσία της παλαιστινιακής αρχής υπάρχει μια ευνοϊκότερη συγκυρία για την ειρήνη. Και όσο η πολιτική του Ισραήλ περιλαμβάνει κατοχή και Τείχος θα στέκομαι απέναντί της (ετούτη η πολιτική ρίχνει νερό στον μύλο των Χεσμπολάχ, Τζιχάντ και λοιπών παλαιστινιακών ομάδων θανάτου). Όμως νιώθω πως στο Ισραήλ διαμορφώνεται μια ισχυρή πλειοψηφία που επιθυμεί το τέλος της Κατοχής: ίσως για πρώτη φορά μετά το 1967 οι ακροδεξιές φωνές των εποίκων, των ακράιων ραββίνων και των φανατικών βρίσκουν πλέον ισχυρή αντίσταση από μια συντεταγμένη ομάδα της κοινής γνώμης και του τύπου υπέρ της ειρήνης. Κι ίσως να είναι τώρα η ώρα όσοι κάναμε και κάνουμε σκληρότατη κριτική στο Ισραήλ να ενισχύσουμε τις δυνάμεις που εντός του παλεύουν ενάντια στην κατοχή να μιλάω για τις ελπίδες της Δυτικής Όχθης.

 

25. Μίλησα πρωτύτερα για τον συγγραφέα Αμός Οζ. Για χρόνια με την αρθογραφία του και τις συνεντέυξεις του μιλούσε ενάντια στην αδιέξοδη πολιτική του κοινωνικού στραγγαλισμού των Παλαιστινίων από τον στρατό κατοχής. Όταν τον Αύγουστο του 2005 ολοκληρώθηκε η αποχώρηση των εποίκων από την Γάζα έγραψε ένα κείμενο με τον τίτλο Επιτέλους ελεύθεροι και μίλησε (για μια ακόμη φορά) για την σκλαβιά που επέβαλαν εθνοφασίστες και φανατικοί ραββίνοι στο ίδιο το Ισραήλ. Από τούτο το σπαρακτικό κείμενο παραθέτω αποσπάσματα (βρίσκεται ολόκληρο στην ηλεκτρονική διεύθυνση netnews.com/articles/0,7340,L-3130842,00.html, μεταφρασμένο από τον Ζαν Κοέν):

 

Η εκκένωση της Λωρίδας της Γάζας δεν είναι μονάχα ένας αγώνας σχετικά με το ερώτημα του μέλλοντος των κατεχομένων εδαφών. Στην ουσία, η απεμπλοκή είναι η πρώτη μάχη στο ερώτημα της θρησκείας και του κράτους. Έχουν το δικό τους όνειρο. Το πρώτο στάδιο είναι όλη η γη του Ισραήλ γεμάτη πέρα ως πέρα με πόλεις με μόνον Εβραίους κατοίκους. Είναι αλήθεια ότι Παλαιστίνιοι και Ταϊλανδοί εργάτες μπορούν να έρχονται να κάνουν τις βαριές και δύσκολες δουλειές, αλλά ως εκεί.


Το δεύτερο στάδιο είναι να μετατρέψουν το Ισραήλ σε ένα κράτος που θα κυβερνάται από τον Εβραϊκό θρησκευτικό νόμο. Εκλογές, η Κνέσετ, η κυβέρνηση και τα δικαστήρια μπορούν να συνεχίσουν να λειτουργούν, αλλά έποικοι ραβίνοι θα αποφασίζουν για ποια θέματα το κάθε ένα από αυτά τα σώματα είναι κατάλληλο να αποφασίζει και ποια θέματα είναι πολύ ιερά και σημαντικά για να αφήνονται στο λαό και τους εκλεγμένους εκπροσώπους του.


Στο δικό τους ονειρικό κόσμο, δεν υπάρχει χώρος για το κοσμικό Ισραήλ: Η κουλτούρα του δεν αποτελεί κουλτούρα, οι αξίες του δεν αποτελούν αξίες, οι απόψεις του δεν αποτελούν απόψεις. Στα μάτια των εποίκων, είμαστε όλοι φτωχοί, αδικημένα παιδιά που δεν είχαν ποτέ την ευκαιρία για Εβραϊκή εκπαίδευση. Στο όνειρο τους, το καθήκον μας είναι να γίνουμε θρήσκοι και να τους ακολουθήσουμε, ή τουλάχιστον να μην σταθούμε εμπόδιο ενώ αυτοί φέρνουν το μεσσία. Πρέπει να εκμηδενίσουμε τους εαυτούς μας, και σε αντάλλαγμα, θα μας αγκαλιάσουν, με γλυκύτητα βέβαια και με πολύ, πολύ αδελφική αγάπη. Αλλά εάν αρνηθούμε, η αδελφική αγάπη και αγκαλιές θα χαθούν και θα γίνουμε κάτι λιγότερο από τους προδότες αριστεριστές ή τους Ναζί.
[...]

 

Αλλά και εμείς, οι μη θρήσκοι Ισραηλινοί, έχουμε ένα όνειρο. Θέλουμε να ζήσουμε σε μια φωτισμένη, ανοιχτή και δίκαιη χώρα, και όχι σε μια μεσαιωνική, ραβινική μοναρχία, και όχι σε όλη τη γη του Ισραήλ. Ήρθαμε εδώ για να είμαστε ελεύθεροι στη δική μας γη. Ελεύθεροι σημαίνει ότι ο καθένας έχει το δικαίωμα να διαλέγει ποια κομμάτια της Εβραϊκής παράδοσης είναι σημαντικά για αυτόν, και ποια κομμάτια μπορεί να αφήσει πίσω. Σημαίνει να έχουμε την ελευθερία να διοικούμε τη χώρα μας σύμφωνα με την ελευθερία της βούλησης μας και όχι βάσει των ραβινικών διαταγών. Σημαίνει το να αναγνωρίζουμε ότι δεν είμαστε μόνοι σε αυτή τη γη- και να απαιτούμε από τους Παλαιστίνιους να κάνουν το ίδιο. Σημαίνει να απελευθερωθούμε, μια για πάντα, από τον εφιάλτη του να είμαστε μια κατοχική χώρα που ξεριζώνει, εκμεταλλεύεται, χτίζει οικισμούς, απαλλοτριώνει, εξευτελίζει και κάνει διακρίσεις.


Για περισσότερα από τριάντα χρόνια, το όνειρο των εποίκων έπνιγε το όνειρο των ελεύθερων Ισραηλινών. Το όνειρο για όλη τη γη του Ισραήλ και η μεσσιανική κυριαρχία στραγγίζει καθημερινά την ελπίδα του να είμαστε ένας λαός ελεύθερος να χτίσει μια δίκαιη κοινωνία. Για περισσότερο από 30 χρόνια, το όνειρο των εποίκων καταπατούσε τα όνειρα μου και αυτά των φίλων μου.

 

Μέσα από το σκοτεινό σύννεφο των ποιητικών λέξεων και των λυγμών, μπορεί μερικές φορές να δούμε το ήσυχο και όμορφο πρόσωπο του Κράτους του Ισραήλ: Τα πρόσωπα των νέων με στολή που διάλεξαν, παρά την πίεση και τη βία, παρά τις βρισιές και τις ψεύτικες αγκαλιές και τη συναισθηματική χειραγώγηση, να σταθούν και να προστατέψουν με τα σώματα τους το όνειρο του να είμαστε ένας ελεύθερος λαός - να μην διοικήσουν τους Παλαιστινίους και να μην διοικούνται από τους ραβίνους. [...]

 

Ας μιλάμε καθαρά: όσο υπάρχουν στο Ισραήλ φωνές ενάντια στην κατοχή και τον φονικό εθνικισμό, όσο υπάρχουν φωνές όπως αυτή του Άμος Οζ, της ηρωικής δημοσιογράφου Αμίρα Χας, του Μορντεχάι Βανούνου, της Γιαέλ Νταγιάν, της Γιάφε Γιαρκούνι, των μελών του Κινήματος Ειρήνη Τώρα, των Αναρχικών Ενάντια στο Τείχος, των νέων που αρνούνται να στρατευτούν, και κάμποσων άλλων, τότε ναι, πράγματι υπάρχει ελπίδα για την Δυτική Όχθη. Και τούτη την ελπίδα έχουμε την υποχρέωση να την γυρέψουμε όλοι μας και πρώτοι από όλους όσοι μοιράζονται φόβους και όνειρα εκεί, στη διακεκαυμένη ζώνη.

 

26. Όλη η σειρά αυτών των επιφυλλίδων για το παλαιστινιακό, ξεκίνησε από μια εσωτερική παρόρμηση: πιστεύοντας πως η σιωπή απέναντι στην απαξίωση της ζωής είναι συνενοχή, έγραψα για τα Άουσβιτς της Δυτικής Όχθης, διότι στρατός κατόχής συν τείχος αποκλεισμού στο μυαλό μου φέρνουν την αρχή μιας προγραμματισμένης εξόντωσης. Ελπίζω πως εξήγησα αναλυτικά την σκέψη μου. Μακάρι ο αγώνας των πολιτών του Ισραήλ να κάνει τα λόγια μου ανούσια φιλολογία μακάρι, μετά από εξήντα χρόνια αίματος, να υπάρξει επιτέλους ένα βιώσιμο παλαιστινιακό κράτος, δίχως κατοχή, εποίκους και τείχος και χωρίς τη θεοφασιστική κουλτούρα του αντισημιτικού μίσους από την άλλη πλεύρα. Όσοι πιστεύουμε πως ο συλλογικός φόβος δεν είναι ο μονόδρομος της ανθρώπινης συνύπαρξης θα είμαστε αληθινά ευτυχισμένοι αν πραγματοποιηθεί αυτό το σενάριο και στα επόμενα χρόνια εδραιωθούν η ειρήνη και ελευθερία στην Παλαιστίνη, δίχως ουράνιους καθοδηγητές μίσους, δίχως πείνα και βία, δίχως στρατούς κατοχής, δίχως ανθρώπους-βόμβες και πτωματα αμάχων στους δρόμους, δίχως λατρεία του τρόμου και του θανάτου. Γιατί εν τέλει όλα ξεκινούν από ό,τι αποφασίζουμε για τον εαυτό μας: ας πούμε, από το εάν θα λογαριάσουμε τα τρεμάμενα σώματα των ανθρώπων ως σημαντικότερα από τους απαίσιους μπαμπούλες των εθνών και των θρησκειών σημαντικότερα από τον μουγγό όλεθρο των συρματοφραγμένων πατρίδων. Και τούτη η απόφαση παραμένει στα χέρια μας.

 

 

(Δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα www.triaridis.gr στις 18-11-2005. Περιλαμβάνεται στο βιβλίο Σημειώσεις για το τρεμάμενο σώμα που κυκλοφόρησε τον Μάιο του 2006, στη σειρά Αντιρρήσεις των Εκδόσεων Τυπωθήτω.)