Θανάσης Τριαρίδης

 

 

Υπάρχουν στήθη που μοιάζουν με ελπίδες

 

 

 

Τον θυμάμαι από τα χρόνια του σχολείου: όταν βριζόταν από τους νταήδες συμμαθητές του, δεν ήθελε να αντιγυρίσει τις βρισιές προφανώς οι γονείς του του είχαν απαγορεύσει να βρίζει. Έτσι το μόνο που μπορούσε να απαντήσει στον υβριστή του ήταν μια στερεότυπη φράση: Αυτό που λες είσαι. Τότε έβλεπα στη στάση αυτή θλιβερή αδυναμία· μα όσο περνούν τα χρόνια τόσο περισσότερο την θαυμάζω (αλίμονο, αναδρομικά). Ήταν μια (φαινομενικά αμήχανη μα τόσο βαθιά) σταθερή απάντηση στη βία. Όσο κι αν με βρίζεις, δεν θα με κάνεις σαν και σένα...

 

Δυστυχώς όσο μεγαλώνουμε, τόσο λησμονούμε εκείνους τους λιγοστούς συμμαθητές μας στο σχολείο που αρνούνταν να βρίσουν: με ευκολία περισσή κάνουμε τη σκλαβιά μας βία ενάντια στους άλλους και τον φόβο μας μπαμπούλα που μανταλώνει τις πόρτες μας. Μέσα σε έναν μήνα οι λογής νεοφασίστες χτύπησαν δυο φορές στη Θεσσαλονίκη: οι παρακρατικές οργανώσεις της Ακροδεξιάς, συνεπικουρούμενες από έναν εκλεγμένο Νομάρχη, αποφάσισαν να απαγορεύσουν στα μέλη μιας πολιτικής κίνησης, του Ουρανίου Τόξου, το δικαίωμα τους να κάνουν το Συνέδριό τους έτσι, γιατί θεώρησαν πως η ιδεολογία ετούτης της πολιτικής κίνησης δεν ήταν η εθνικώς ορθή. Το δεύτερο χτύπημα ήρθε από τα αριστερά: μέλη του ΚΚΕ αποφάσισαν πως έχουν το δικαίωμα να απαγορεύουν στον Γάλλο ιστορικό Στεφάν Κουρτουά να μιλάει στο Πανεπιστήμιο έτσι, επειδή διαφωνούν με τις απόψεις του. Δεν πρέπει να κρυβόμαστε πια: όσοι απαγορεύουν την εκφορά των ιδεών, γρήγορα θα απαγορεύσουν και ανθρώπους ας πούμε, τους μετανάστες, τους τσιγγάνους, τους χρήστες ναρκωτικών, τους φορείς του AIDS, όσους είναι αλλιώτικοι, όσους σκέφτονται διαφορετικά. Στο τέλος τούτης της αλυσίδας βρίσκεται πάντοτε ένα λάγκερ ή ένα γκουλάκ. Στα αλήθεια, πόση σκλαβιά κρυβεί μέσα του ένας άνθρωπος που απαγορεύει;

 

Υπάρχουν ευτυχώς και οι αντίποδες κάποιοι που θέλησαν να δώσουν μιαν έμπρακτη απάντηση σε τούτους τους μωλωπισμένους καιρούς. Από τις 20 μέχρι τις 26 Ιουνίου του 2004 η Β Παθολογική Κλινική του Θεαγενείου Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης διοργανώνει στο Λιμάνι μια Εβδομάδα με θέμα Ο καρκίνος του μαστού και η τέχνη. Πρόκειται για ένα σύνθεμα εκδηλώσεων που περιλαμβάνει προβολή ταινιών, εκθέσεις ζωγραφικής, φωτογραφίας και βιβλίου, επιδείξεις μόδας, χορευτικά δρώμενα, διεξαγωγή συζητήσεων και πολλές άλλες δράσεις που αποσκοπούν στο να ακυρώσουν την ενοχοποίηση της αρρώστιας ως αμαρτία ή επονείδιστη ανωμαλία. Εμπνευστής και ψυχή αυτής της ίσως μοναδικής σε ευρωπαϊκό επίπεδο προσπάθειας ένας αγαπημένος φίλος: όσοι έχουμε συναντηθεί με τον Γιάννη Μπουκοβίνα, ξέρουμε καλά τον τρόπο που δίνεται στον αγώνα για την ανακούφιση του ανθρώπινου πόνου κόβοντας κομμάτια από την ζωη του από τα χρόνια που ως Γιατρός του Κόσμου ταξίδευε στην εμπόλεμη Γιουκοσλαβία, στα βουνά του Κουρδιαστάν, στους μαχαλάδες των τσιγγάνων. Μαζί με τους γιατρούς και τους εθελοντές και οι ίδιες οι καρκινοπαθείς γυναίκες· ετούτες οι υπέροχες γυναίκες που είχαν το θάρρος να συμφιλιωθούν με την αρρώστια τους, να την ακυρώσουν αγαπώντας την, να προσφέρουν σε όλους μας το δώρο ετούτης της αγάπης τους.

 

Στ αλήθεια, πόση δύναμη μπορεί να κρύβει ένα στήθος; Το ερώτημα μοιάζει ρητορικό: ωστόσο η απάντηση είναι εντός του μέλλοντός μας. Οι γυναίκες αυτές είναι μπροστά μας και μαζί τους η Αφροδίτη της Μήλου, η Παναγία του Τζιότο, η Αναδυομένη του Μποτιτσέλι, η Λήδα του Λεονάρντο, η Πιετά Ροντανίνι, η Τσιγγάνα του Τζορτζόνε, η ιδρωμένη Fornarina του Ραφαήλ Σάντσιο, η γυμνή Μάγια του Γκόγια, η Ελευθερία του Ντελακρουά, τα Ταϊτινά κορίτσια του Πολ Γκογκέν. Κάθε μια τους ένα διαρκώς καινούριο ταξίδι. Κι εμείς ξεκινούμε κι είναι, φευ, πάντοτε νωρίς.

 

Σκέφτομαι το μελλοντικό Σύνταγμα που τόσο ξελόγιαζε τον Ελύτη· όσο μεγαλώνω προσβλέπω σε ουτοπίες της σάρκας: τα στήθη των γυναικών θα θρέψουν την έρημη χώρα, θα αναστήσουν το ρημαγμένο σώμα, θα ανθίσουν την έρημη καρδιά μας. Ναι, τούτα τα ακρωτηριασμένα στήθη, τούτα τα στήθη που νομίζουμε ό,τι απουσιάζουν, μα ωστόσο εμπεριέχουν την υπέροχη παντοτινή μας ματαιότητα και την παραδίνουν στους ανθρώπους όχι ως πρόθεση μα ως ανάγκη, όμοια με αυτήν που διάβαζε ο Ουγκό χαραγμένη στους τοίχους της Νοτρ Νταμ. Πιθανώς ο κόσμος να είναι αινιγματικός και πολύπλοκος, ωστόσο οι γυναίκες είναι η μόνη εξακολουθητική απάντηση στην βία και τον θάνατο που κυκλώνουν. Γιατί πράγματι υπάρχουν στήθη που μοιάζουν με αχλάδια και υπάρχουν στήθη που μοιάζουν με ροδάκινα ωστόσο όλα τα στήθη μοιάζουν με ελπίδες, όλα τα στήθη είναι ελπίδες, ελπίδες που κανένας καρκίνος δεν μπορεί να ακυρώσει και κανένας καρκίνος δεν μπορεί να χαλάσει, ελπίδες φυλαγμένες στο στήθος των πιο βαθιών ονείρων μας, σε αυτό το ακαταλόγιστο τρέμισμα, το πετάρισμα που λογαριάζουμε για αγάπη.

 

 

 

(Δημοσιεύτηκε στη Μακεδονία της Κυριακής, στις 20-6-2004. Περιλαμβάνεται στο βιβλίο Σημειώσεις για το τρεμάμενο σώμα, εκδόσεις τυπωθήτω, 2006.)